شناخت پوست و محصولان مورد نیاز

بسیاری از مردم نوع پوست خود را نمی‌شناسند. خصوصا که پوست همواره در حال تغییر است. برای این منظور یک امتحان ساده جهت تشخیص نوع پوست در نظر گرفته شده که تا حد قابل قبولی معتبر می‌باشد.

صبح پس از برخاستن از خواب باید صورت را با آب و صابون شست، سپس آن را خشک نموده و هیچ ماده ای روی آن استفاده نکرد. در طی روز مرتبا با انگشت روی بینی و گونه ها را لمس می‌کنیم. این کار باید تا ساعت ۵ بعد از ظهر ادامه یابد. در صورتیکه دریک قسمت احساس پوسته پوسته شدن کردید و هیچ اثر چربی تا ساعت ۵ بعد از ظهر مشاهده نشد، آن ناحیه بسیار خشک است، اگر احساس چربی نداشته ولی پوسته پوسته نیز نشده باشد، پوست خشک و اگر فقط کمی چرب شده باشد پوست نرمال است.

در مورد پوست چرب تا هنگام ظهر پوست خیلی چرب می شود و اگر تا یک ساعت پس از شستن پوست چرب بود آن پوست بسیار چرب است. در پوست‌های مختلط ترکیبی از موارد بالا دیده می شود طوری که نواحی پیشانی و روی بینی چرب و گونه ها خشک می‌شوند و بسیار هم شایع است.

تقسیم بندی انواع پوست و نحوه مراقبت از آنها
پوست چرب
علت چرب بودن پوست افزایش فعالیت غدد سباسه و ترشح بیش از حد سبوم بر روی پوست است . همانطوری که می­دانیم ترشح سبوم بعلت تحریک هورمونهای جنسی صورت می­گیرد ، بنابراین بعد از سن بلوغ پوست چرب می­شود.

میزان تأثیرپذیری غدد سباسه از هورمونها کاملاً ارثی است، بنابراین بطور خلاصه می­توان گفت که پوست چرب می­تواند ارثی باشد، اما معمولا با افزایش سن از میزان ترشح سموم کاسته می­شود بطوریکه پوستی که در دوران بلوغ کاملاً چرب بوده بعداً می‌تواند به پوست نرمال و یا حتی خشک تبدیل شود تغذیه تأثیری بر افزایش ترشح غدد سباسه ندارد. اما تا حدی می­توان فعالیت‌های فیزیکی را مؤثر دانست پس چرب بودن پوست دارای علل داخلی است.

دیاگرام پوست و موی انسان
پوست و مو
نحوه مراقبت ازپوست چرب:
روزی ۲ مرتبه صورت خود را با شوینـده هـای مـلایـم و آب سرد بشویید تا منافذ پوستتان بسته گردد، همواره از شوینده های ملایم و غیر چرب و حاوی الکل یا ژلهای مخصوص پوست چرب استفاده کنید، در پوست چرب استفاده از صابونهای معمولی محدودیتی ندارد ، اما توصیه می‌شود جهت حفظ PH پوست از صابونهایی با PH اسیدی یا خنثی استفاده نمود و بعد از خشک کردن از تونر مخصوص پوست چرب استفاده کنید.

تونر ها محلولهائی هستند که بیشتر جنبه درمانی دارند و مکمل های پاک کننده ها هستند و عوامل ضد براقی و ضد چربی در آنها وجود دارد. در پوست چرب نیز می­توان از شیرپاک کن استفاده کرد . شیرپاک کن های پوست چرب دارای چربی کمتری هستند اما توصیه می­شود حتما بعد از استفاده از شیرپاک کن از تونرهای ( لوسیون ) مخصوص پوست چرب که حاوی الکل بیشتری هستند و یا مواد قابض (Astringen) استفاده کرد.

افراد دارای پوست چرب به مدت طولانی در معرض نور خورشید نباید قرار بگیرند چون هم آفتاب و هم تعرق باعث تشدید جوش ها می شوند. ضد آفتاب­های کاربردی و مواد آرایشی باید چربی کم و ترجیحاً بدون چربی ( oil free ) باشند. استفاده از ضد آفتاب های چرب روی پوست چرب باعث احساس سنگینی پوست ، عرق کردن ، ایجاد کومدون و آکنه می­شود . بعلت ضخیم بودن پوستهای چرب مصرف لایه بـــردارهای مکانیکی (اسکـراب) و شیمیایی (اسیدها و مواد کراتولتیک) توصیه می­شود.

پوست چرب باید مرتب پاکسازی سالنی شود. در پاکسازی سالنی با کمک مواد و دستگاههای مخصوص چربی پوست را از عمق پوست بیرون کشیده و مواد لازم پوست را به خورد آن می دهند. فرایند پاکسازی باعث روشن تر شدن و به حداقل رساندن جوشها می شود. و همچنین از لکه زدن جلوگیری می کند. همچنین باعث در آمدن کومودونها یا دانه های سر سیاه پوست می شود. پوست چرب هم احتیاج به رطوبت دارد پس رطوبت را توسط مرطوب کننده های بدون چربی و حاوی آبرسان ( هومکتانت ) به پوست خود بدهید. از غذاهای سرخ شده و شکلات کمتر استفاده کنید.

ماسکهای مناسب پوست چرب عمدتاً از ماسکهای جاذب چربی (ماسک خاک رس) می­باشد که چربی اضافه را از سطح پوست برمی­دارد. در پوست چرب ساده بخور محدودیتی ندارد و می­توان بخور دادن را تا نرم شدن کامل سلولهای لایه شاخی انجام داد و بدنبال آن از اسکراپ استفاده کرد.

مواد آرایشی مناسب پوست چرب اکثراً موادی بر پایه پودری می­باشند . مواد آرایشی پودری در دو نوع فشرده(پنکیک) و غیر فشرده در بازار یافت می­شوند که انواع غیر فشرده آن بعلت قدرت بیشتر در جذب چربیمناسب­تر هستند . بعلاوه اینکه پودرها باعث مات تر شدن ظاهر براق پوست می­شوند و از این نظر نیز مفید هستند.

سطح مقطع دقیق پوست
سطح مقطع دقیق پوست انسان
پوست خشک و مراقبت از آن
باید دید خشکی پوست از کم آبی است یا از ترشح کم غدد چربی پوست می باشد.

معمولا بیشتر پوست‌ها کم آب هستند. پوست به علت اینکه در معرض آفتاب و باد قرار می‌گیرد آب موجود در بافتهای خود را از دست می‌دهد. محیطهای بسته و گرمی مانند آشپزخانه و یا محل‌های کار غیر استاندارد باعث خشکی بیشتر پوست می شود.

افراد با پوست خشک برای پاک کردن پوست خودشان باید از شیرپاکن مخصوص پوست خشک استفاده کرده و روزی ۲ بار از مرطوب کننده ها استفاده کنند و مرتب آبرسانی سالنی انجام دهند. در آبرسانی سالنی مواد آبرسان لازم به پوست شما رسانده میشود.

دقت کنید که پوست خشک مستعد چین و چروک می باشد و اگر دقت کنید همیشه در پیشانی و یا دور لب افراد با پوست خشک چروکهای متعدد دیده می شود. پس از سنین پائین مراقب پوست خود باشید تا در ۳۵ سالگی صورتتان پر از چروک نشود.

اگر پوستی چربی کمی ترشح می کند، باید از کرمهایی استفاده کنند که چرب هستند. این کرمها معمولا حاوی امگا ۳ و امگا ۶ می باشند. دقت شود مصرف شوینده­ها و صابون باید محدود شود و دفعات استفاده باید کاهش یابد. ترجیحاً از صابونهای چرب مثل گلیسیرنه یا صابونهای کرم‌دار باید استفاده نمود. چون محیط قلیایی برای پوستهای خشک بسیار مضر است . جایگزین کردن شوینده­های اسیدی بجای صابونهای معمولی مناس‌ تر است .

بهتر است به جای استفاده از شوینده­ها از پاک کننده­های مناسبتر مانند شیرپاک کن و کرم های پا ک کننده استفاده نمود. هر چه خشکی پوست بیشتر ، شیرپاک کن مصرفی باید چرب تر باشد. در مورد پوست خشک بقایای شیرپاک کن و یا کرم های پاک کننده را می‌توان با آب ولرم از تونرهای مخصوص پوست خشک نیز استفاده نمود که حاوی الکل کم و مواد مرطوب کننده بیشتر است. بعد از استحمام به فاصله ۳ دقیقه از مرطوب کننده استفاده شود. چون حمام کردن و در معرض رطوبت قرار گرفتن باعث می شود که رطوبت پوست از دست برود. و بعد از ۳ دقیقه پوست کاملا خشک می شود. شستـشوی صـورت بـا روغــن بادام و یا زیتون بسیار موثر می باشد، یـک سیب را رنده کرده مدتی در یخچال گذاشته و ۱۵ دقیقه روی صورتتان قرار دهید.

پوستهای خشک نیاز به استفاده از کرمهای مرطوب کننده با چربی لازم می­باشند که بصورت کرمهای شب و روز تجویز می­شوند .

ضد آفتاب پوستهای خشک باید حاوی مقادیر متناسبی چربی باشندSPF30 تا به راحتی روی پوست پخش شوند. در صورت کم بودن چربی ، ضد آفتاب بخوبی روی پوست پخش نمی­شود و باید از یک کرم مرطوب کننده در زیرکرم ضد آفتاب استفاده کرد.

اسکراپ در پوستهای خشک باید محدود شود بجز در مواردی که لایه شاخی ضخیم است (مثلاً پوست خشکی که در اثر آفتاب ضخیم شده است) استفاده از مواد لایه بردار نیز در پوستهای خشک با محدودیت بسیار همراه است و جز در مواردی که لایه شاخی ضخیم می­باشد توصیه نمی­شود . از کـرمـهـایـی کــه محتوی آلفاهیدروکسی اسید میباشد استفاده کنید. این ماده سبب پیلینگ ملایم لایه خشک و مرده خارجی پوست می شـود،استفاده ازمرطوب کننده در این قبیل پوستها بعد از لایه برداری الزامی است.

بخور دادن پوست باعث خشک شدن پوست می­شود . پس بخور باید محدود شود اما در مراحل مراقبتهای سالنی چون بعد از بخور کارهایی مثل هیدرودرمی و استفاده از مواد رطوبت رسان انجام میشود می­توان زمان بخور راکاهش داد.

ماساژ در پوستهای خشک چون باعث افزایش گردش خون می­شود مفید است و بهتر است با کرمهای ماساژ با چربی بالا انجام شود.

در پوستهای خشک باید از ماسکهای هیدراتانت (آبرسان) استفاده کرد.

در افراد با پوست خشک مواد آرایشی با پایه چربی (کرم پودر حاوی چربی بالا) توصیه می­شود و مواد آرایشی با پایه پودر (پنکیک) و با پایه آب توصیه نمی­شود.و همواره از لوازم آرایش ملایم فاقد الکل استفاده کنید.

پوست نرمال و مراقبت از آن
در مراقبت از پوست نرمال همیشه باید این را مد نظر داشت که با دست کاری­های بی مورد و استفاده از شوینده‌­های قوی و نامناسب پوست را خشک نکنیم. از ضد آفتاب مناسب استفاده نماییم و در صورت لزوم مثلاً در زمستان‌ها با استفاده از یک مرطوب کننده مانع خشک شدن پوست شویم.

هر پوستی از هر جنسی که باشد احتیاج به چند آیتم دارد. پاک کننده مناسب، مرطوب کننده مناسب و ضد آفتاب. در سنین بالاتر هم ضد چروک متناسب با پوست. این حداقل مراقبتی است که می توانیم از پوستمان انجام بدهیم. روزی دوبـارصـورت خـودرابا شوینده های مـلایم شستشو داده و از مرطوب کننده استفاده کنید.

پوست مختلط و مراقبت از آن
نحوه مراقبت هم، باید مختلط باشد . به عنوان مثال در گونه­ها استفاده از مرطوب کننده الزامی است و یا در ناحیهT.zone باید پاکسازی بیشتر صورت پذیرد. به این افراد توصیه می­شود که از ضد آفتاب بدون چربی (oil free) استفاده نمایند اما حتماً در ناحیه گونه­ها قبل از ضد آفتاب باید به حد کافی از مرطوب کننده استفاده نمود. صورت خود را روزی ۲ مرتبه با شوینده های ملایم شستشو دهید،گلاب برای طراوت پوست بسیار موثر است.

پوست حساس:

تمام پوستهای گفته شده ممکن است حساس باشند. اینها به هر عامل خارجی مثل محصولات مختلف آب و هوای مختلف ، عکس­ العمل نشان می­دهند و در نهایت به سمت خشکی می­روند. به آسانی تحریک می گردد و ایجاد خارش، سوزش، قرمزی و ساییدگی در پوست می شود. گهگاهی جوش می زند.

ساختمان پوست

پوست، وسیعترین عضو زنده بدن، درحقیقت یکی از پیچیده ترین، جالبترین و پرکارترین اعضاء نیز به شمار می آید. دستاوردها و تحقیقات انجام شده در زمینه شناخت ساختار و عملکرد پوست در بدن طی دهه گذشته از مجموعه مطالعات دو قرن اخیر بیشتر و مؤثرتر بوده است.

وظایف پوست

بدن را در مقابل آسیبهای مکانیکی، حرارت وتابش شدید نور محافظت می کند.
از نفوذ مواد شیمیایی و ورود میکروبها و میکرو ارگانیسمها به بدن جلوگیری می نماید.
برخی از مواد مضر حاصل از فعالیتهای متابولیسمی در سیستم گوارشی و کبد را دفع می کند.
هورمونها و آنزیمها را درداخل بدن حفظ می کند.
به عنوان یک عضو لامسه خارجی، پیامهای حسی را از طریق اعصاب به مغز و مراکز عصبی منتقل می کند .
به کمک سلولهای لانگرهانس، نقش مهمی را در سیستم ایمنی بدن ایفا می نماید.

نکاتی در مورد پوست و مو
اجزاء و ساختمان پوست:

در هر اینچ مربع از پوست، با ضخامت متغیر بین ۱ تا ۴ میلیمتر، اجزای متعددی را می توان مشاهده نمود که با تعداد شگفت آوری در کنار هم به ایفای نقش خود می پردازند. ۶۵۰ غده مترشحه عرق، ۶۵ فولیکول مو، ۱۹ یارد مویرگهای ظریف خونی، هزاران سلول لامسه، پایانه عصبی و سلولهای لانگرهانس در هر اینچ مربع از پوست در کنار هم قرار دارند که علاوه بر آنها سلولهای ملانوسیت و آنزیمهای تیروزیناز (سازنده ملانین) را نیز باید اضافه نمود .

به طور کلی دو نوع غده در داخل پوست وجود دارند:

غدد مترشحه چربی
غدد مترشحه عرق
معمولاً دهانه هر کدام از غدد چربی به یک فولیکول مو باز می شود، اما در بعضی از موارد در پای هر فولیکول مو چند غده چربی وجود دارد که سبب تجمع چربی یا Sebum بر روی پوست می گردد.

غدد عرق عمیقاً در داخل لایه های زیرین پوست (درم) به صورت پایانه های فنری شکل ریشه دوانده اند که توسط یک لوله تو خالی جهت دفع عرق از لایه های بالاتر (اپیدرم) عبور کرده و دهانه کوچک آن در سطح پوست باز می شود .

شایان ذکر است تعریق سبب پاکسازی پوست که همانا خروج آلودگیها از خلال دهانه کوچک مزبور می باشد، نمی گردد.

لایه های پوست

سطح پوست از تجمع سلولهای مرده تشکیل شده است. زیر این سطح، سه لایه جداگانه بسیار نازک به شرح ذیل وجود دارند :

اپیدرم
درم
هیپودرم

اپیدرم

اپیدرم که ضخامتش از ۰٫۰۴ تا ۱٫۶ میلی متر متغیر می باشد، لایه مهمی است. سلولهای لانگرهانس که ایمنی پوست را برعهده دارد، ملانوسیتها و آنزیم تیروزیناز که عهده دار تولید رنگدانه های ملانین و تنظیم رنگ پوست است، در این لایه قرار دارند.

محصولات آرایشی و بهداشتی نظیر پاک کننده ها، لایه بردارها، ترمیم کنند ه ها یا مرطوب کننده ها نیز بر این لایه تاثیر می گذارد .

اپیدرم مسئول زیبایی و شادابی ظاهری پوست است .
پوست را در مقابل خشک شدن ( از دست دادن رطوبت )، نفوذ مواد شیمیایی مضر و میکروبها حفاظت می نماید.
اپیدرم یک لایه فعال متابولیکی است که سنتز چربیها ( لیپیدها ) را برعهده دارد .
اولین سد دفاعی در مقابل حمله مواد اکسید کننده در بدن به شمـار می رود.
عوامـل مقـابله کننـده با رادیـکالـهای آزاد نظـیـر ویـتامـینE ،C و Superoxide Dismutase در این لایه قرار دارند.
قابلیت نگهداری مقادیر متنابهی از سرامیدها و Glycosaminoglycans را دارا می باشد.

اپیدرم حاوی مقدار زیادی آب است. هرچه بدن جوانتر باشد، آب بیشتری در پوست وجود دارد. با افزایش سن ظرفیت نگهداری آب در پوست کاهش می‌یابد و در نتیجه پوست به سمت خشک و چروک شدن متمایل می‌گردد .

اپیدرم، علاوه بر این، اولین سد دفاعی بدن در مقابل هجوم میکروبی محیط اطراف بدن به شمار می آید.

در سطوح تحـتانی لایه اپیـدرم، سلولـها از طریق تقسیم میتـوزی، تکثیر می‌یابند. هر سلول، با حفظ سلول والد توانایی تولید یک سلول جدید را نیز دارا می‌باشد. سلول جوانتـر در جای خـود باقی مانده و سلول پیـرتر از لایـه های اپیدرم رد شده و به سطح می‌رسد. این سلولها ضمن حرکت خود به سطوح بالاتر با ماده‌ای به نام کراتین پر می‌شوند و آب و چربی خود را از دست می‌دهند. فسفولیپید موجود در آنها به گلیکـولیپید، کلستـرول و سرامیدها تبدیل می‌شود و در پایان حرکت به صورت لایه‌ای از سلولهای مرده روی سطح پوست قرار می‌گیرند.

از سوی دیگر سلولهای جایگزین، سلولهایی بزرگ، جوان و نرم هستند که حاوی مقدار زیادی آب می‌باشند. با افزایش سن، این لایه نازک شده و نگهداری رطوبت را برای پوست دچار مشکل می‌کند .

سرامیدها یک نقش حیاتی در قابلیت نگهداری رطوبت توسط پوست بازی می‌کنند که این مسئله می تواند در سنین کهولت و نیز در مقابل تابش مستقیم خورشید، پوست را محافظت نماید .

در لایه اپیدرم یک عامل مرطوب کننده طبیعی به نام NMF وجود دارد. تماس طولانی مدت با مواد پاک کننـده قوی و تغییر شرایط آب و هوایی می تواند به کاهش میزان NMF منجر شده و پوست را شکننده و خشک کند .

برای پوستهای مسن و آسیب دیده، میکرودرم ابریژن و یا موادی نظیر آلفا هیدروکسی اسیدهاAHA ، می تواند ظاهرسالمتر و شادابتری به آن ببخشد.

اپیدرم خود از ۴ تا ۵ لایه تشکیل شده است که عبارتند از :

۱- لایه شاخی

۲- لایه شفاف

۳- لایه دانه ای

۴- لایه خاردار

۵- لایه زاینده

درم

لایه دوم یا درم ۵ تا ۷ برابر ضخیم تر از اپیدرم است و به وسیله یک غشاء پیوندی پایه به آن متصل شده است .

درم از یک غشاء ضخیم ارتباطی تشکیل شده است که در حقیقت شبکه بهم بافته ای است از مویرگهای خونی و لنفی، رشته ها وپایانه های عصبی وحسی، کلاژن و فیبرهای پروتئینی الاستینی که وظیفه آنها نگهداری و حفظ رشته های عصبی می باشد. فولیکول های مو، مویرگهای خونی، غده های چربی و عرق نیز در این لایه قرار دارند. وظیفه اصلی این لایه حفظ استحکام و ارتجاع پوست می باشد .

اپیدرم را به کمک شبکه وسیع و ظریف مویرگهای خونی خود، تغذیه می کند .
به کمک شبکه محکمی از کلاژن و رشته های پروتئینی الاستین، سبب استحکام بافت پوست می شود .
خاصیت ارتجاعی و کشسانی پوست را تامین می کند.
به عنوان یک منبع ذخیره آب عمل می کند.
پوست را در مقابل آسیـبهای مکانیکی محافظت می کند.
نقش مهمی به عنوان یک گیرنده حسی ویک تنظیم کننده داخلی بازی می کند.

هیپودرم

هیپودرم، سومین و آخرین لایه پوست، پوست را به بافتهای ماهیچه ای متصل می نماید .

این لایه به دلیل فراوانی سلولهای چربی، خاصیت ارتجاعی بسیار داشته و به عنوان ضربه گیر (مثل عملکرد فنرها در اتومبیل) عمل می کند. ضربه گیری این لایه، نقش بسیار مهمی در حفظ و نگهداری مویرگهای خونی و پایانه های عصبی دارد.